Met Sibbechai valt niet te spotten

'Daarna was er weer strijd met de Filistijnen te Gob; de Husathiet Sibbechai versloeg toen Saf, een der afstammelingen van Rafa.' (2 Sam. 21:18)

'Daarna ontstond er te Gezer een strijd met de Filistijnen; en de Husathiet Sibbechai versloeg toen Sippai, een van de afstammelingen der Refaieten.' (1 Kron. 20:4)

In de commentaren lezen wij doorgaans dat deze berichten betrekking hebben op één en dezelfde gebeurtenis. Oude exegeten gingen er doorgaans vanuit dat Gob in de buurt van Gezer lag en dat met beide namen hetzelfde slagveld aangewezen kon worden. Later (ca. 1800) werd het dat er fouten in de teksten waren binnengedrongen, de schrijver van Kronieken had per ongeluk Geser geschreven in plaats van Gob. In de twintigste eeuw werd het dat één en ander opzettelijk was veranderd door de Kroniekenschrijver. De stad Gob moest natuurlijk Geser zijn omdat dat een meer bekende stad was die men ook heeft weten te localiseren en Gob niet. En de namen Saf en Sippai lijken zoveel op elkaar dat men vroeger dacht dat het om dezelfde persoon kon gaan; later heette het dat er een schrijffoutje was binnengeslopen en het eindigde in de twintigste eeuw met de opzettelijke herziening van de feiten in Kronieken.

Deze algemene trend in de twintigste eeuw in de theologie om van opzettelijke schriftherziening in Kronieken te spreken werd bijvoorbeeld door Kuitert in 1969 als volgt verwoord: 'Welnu, als hij de verhalen van Samuël/Koningen in elk geval blijkt te kennen, ze gedeeltelijk overneemt (en naar deze boeken verwijst), waarom verandert hij dan bepaalde gegevens uit die verhalen? Mocht dat zomaar? Pleegt de schrijver van Kronieken op deze wijze niet de eerste Schriftkritiek die wij kennen of zit dat toch anders?' (Verstaat gij wat gij leest? Kok, Kampen, 69, p. 10.)

Ja, dat zit inderdaad anders, heel anders. Voor het geval Sibbechai geldt dat als we gewoon luisteren naar de bijbeltekst er eenvoudigweg staat dat hij twee klinkende overwinningen op zijn naam had gebracht. Hij versloeg zowel Saf als Sippai. De één op het slagveld bij Gob en de ander op het slagveld bij Gezer. Sibbechai was niet voor een kleintje vervaard, hij was niet voor niets één van Davids helden. (1 Kron. 11:29 en 27:11)

De oudere exegeten hadden helemaal geen gelijk met hun voorstel dat het om één en dezelfde gebeurtenis ging. De twee verschillende locaties Gob en Geser maken dat voldoende duidelijk. Trouwens de latere exegeten hadden ook al geen punt met hun idee dat er per ongeluk iets fout zou zijn overgeschreven, want de veranderingen van Gob in Geser en van Saf in Sappai in één tekst (1 Kron.) is net teveel om van een ongelukje te spreken.

De reden dat zowel in 2 Sam. als in 1 Kron. berichten zijn opgetekend over deze schermutselingen ligt ongetwijfeld in het enkele gegeven dat het verslaan van deze geduchte tegenstanders niet vergeten mocht worden en evenmin door wie dat was gebeurd. Reeds in Davids tijd mocht dat niet vergeten worden. Profetische schrijvers hebben de verschillende berichten vervaardigd in zijn tijd. Jammer dat men in de twintigste eeuw vrijwel geen oog heeft gehad voor de profetische cultuur waarin de profeten werkten. Niet alleen wat zij zeiden, maar ook wat er rondom hen gebeurde had profetische betekenis. Dat in beide boeken (2 Sam. en 1 Kron.) deze berichten zijn opgenomen met naam en toenaam van de betrokkenen onderstreepte het geestelijk belang van deze overwinningen voor tijdgenoten en ook voor de verdere geschiedenis.

B.J.E. van Noort