Waren het nu 1700 of 7000 ruiters?

'En David nam van hem gevangen 1.700 ruiters en 20.000 man voetvolk, en David liet alle wagenpaarden, met uitzondering van 100, de pezen doorsnijden.' (2 Sam. 8:4)

'David veroverde op hem 1000 wagens [beter: wagenpaarden], 7.000 ruiters en 20.000 man voetvolk; alle wagenpaarden, met uitzondering van 100, liet David de pezen doorsnijden.' (1 Kron. 18:4)

Er is heel veel gedaan om deze verschillende opgaven van aantallen in overeenstemming te brengen met elkaar. Al vanaf de oudheid is dat gebeurd. De Septuaginta (oude Griekse vertaling, ca. 2de eeuw v. Chr.) vertaalde het woord 'ruiters' in 1 Kron. met 'rijpaarden'. Daarmee was het verschil van 1.700 ruiters (2 Sam. ) en 7.000 ruiters (1 Kron.) verdwenen. Flavius Josefus geeft precies de aantallen op van het voetvolk en van de wagenpaarden, maar van de ruiterij maakt hij 'ongeveer 5.000'. Hij hield een slag om de arm.

In de geschiedenis van de bijbeluitleg heeft men meestal de constructie toegepast dat er met die 1.700 ruiters (2 Sam.) een fout zou zijn binnengeslopen in de tekst door overschrijvers. Er zou gestaan hebben 1000 (wagens; en het woord 'wagens' zou weggevallen zijn) en 7.000 ruiters (in plaats van 700 ruiters). Tegenwoordig houdt men het 'restaureren van de tekst' voor een onmogelijke en oneerlijke procedure. Laat die tegenstrijdigheid maar gewoon staan, er zijn er wel meer, zo is de opvatting.

Inderdaad is het beste om de tekst gewoon te laten staan zoals die er staat. Maar dat wil nog niet zeggen dat daarmee een tegenstrijdigheid of onnauwkeurigheid is gehonoreerd. Zowel het vanouds harmoniseren als de moderne klassificatie 'tegenstrijdigheid, onnauwkeurigheid' geven beide blijk van onbegrip en een beperkte geest. Met een juiste vooronderstelling is er geen probleem.

Hoe hebben de schrijvers in Davids tijd naar deze profetische berichten gekeken als zij dat later lazen? Zij wisten dat zulke berichten tot stand kwamen door verschillende observaties, meestal één van het slagveld en ook nog één van na de achtervolging (nalezing). Zij zagen het bericht van 2 Sam. als een bericht over het slagveld, het eerste treffen, want dat biedt de kleinste aantallen. Uit de opgave van de 20.000 man gevangen genomen voetvolk lazen zij zeer waarschijnlijk dat er een massale overgave was geweest. Uit het bericht van 1 Kron. maakten zij op dat er na het eerste treffen een grote groep van ruiters en strijdwagens konden ontsnappen en daarvan werd een aanzienlijk aantal bij de achtervolging alsnog gevangen genomen.

Is het gekunsteld om zo eenvoudig dit eeuwenoude probleem op te lossen? Nee, dat is het juist niet. Gods Woord is een eenvoudig boek, maar we moeten het wel lezen zoals het hoort. Voortdurend verwijzen de schrijvers van Samuël/Koningen naar de boeken van Kronieken en omgekeerd. Alleen al om die reden is het gepast om de opgaven van getallen in deze boeken als complementair te zien, want zo zijn ze bedoeld. Dat in 1 Kron. de eindstand is gegeven (na de nalezing) klopt heel goed omdat in Kronieken de staatszaken zijn opgetekend, terwijl in Samuël/Koningen vooral de achterliggende geschiedenis is beschreven.

B.J.E. van Noort