Hoe kon een Egyptische prinses haar zoon Mozes noemen?

Ex. 2:10 ... en zij noemde hem Mozes, want, zei zij: Ik heb hem uit het water getrokken.'

Volgens B. Loonstra kan het niet dat een Egyptische prinses bij het geven van een naam aan haar geadopteerde zoon kiest voor een Hebreeuwse naam, omdat zij Egyptisch sprak en geen Hebreeuws. Hij rangschikt dit geval onder de tegenstrijdigheden van de Schrift. (De Bijbel recht doen, Boekencentrum, Zoetermeer, 1999. p. 31, 34.)

De naam Mozes (Mosjèh) betekent in het Hebreeuws 'eruit halend', 'hij die eruit haalt', het komt van het werkwoord masjah: eruit halen. 'Eruit halend' was zijzelf (moshéah) maar omdat het een jongetje was, nam ze waarschijnlijk het mannelijk: Mosjèh. Er is vaak op gewezen dat dit een profetische naam bleek te zijn omdat Mozes zijn volk uit Egypte zou halen.

Is dit nu echt een tegenstrijdigheid in de Schrift? Natuurlijk niet, dit is een kwalificatie die geen enkele indruk maakt; het is een loze kreet. Er zijn tal van mogelijke en redelijke verklaringen mogelijk dat deze prinses Hebreeuws gebruikte bij de naamgeving:

• Het was een Hebreeuws jongetje, dan ligt een Hebreeuwse naam wel heel dichtbij. Ze kan erbij geholpen zijn door iemand die de taal kende en ongetwijfeld had zij als prinses de beschikking over zulke mensen. In elk geval was de voedster van het kind Hebreeuws sprekend.
• De Israëlieten waren zeer talrijk in Egypte. Het is daarom heel goed mogelijk dat zij wat van het Hebreeuws afwist (bijvoorbeeld door Hebreeuwse slaven of slavinnen).
• Mozes' echte moeder kan de naamgeving voorbereid hebben door hem de naam Moses te geven dat in het Egyptisch 'Zoon' betekent, maar in het Hebreeuws de andere betekenis kan hebben van 'eruithalend'.
• Mogelijk heeft de prinses zelf gekozen voor de constructie van een Egyptische naam Moses (Zoon) als legitimatie aan het hof en de dubbele Hebreeuwse betekenis van Moshèh, uit het water halend, als herinnering aan het moment van de redding van het kind.

  Flavius Josephus heeft bij zijn verklaring van dit vraagstuk opgemerkt dat de Egyptische woorden 'mo' en 'esès' in het Egyptisch 'water' en 'redding' betekenen. De combinatie ervan zou Mozes opleveren (Oudheden II, 9, 6). Natuurlijk is dit een onzekere verklaring van meer dan duizend jaar later. In elk geval zijn hier voldoende plausibele mogelijkheden genoemd waarom een Egyptische prinses kon verwijzen naar een Hebreeuws woord mashah (eruit halen) bij de naamgeving van Mozes.

  B.J.E. van Noort