Hoe groot is de inhoud van de zee?

'Zij had een inhoud van 2000 bath.' (1 Kon. 7:26)

'Zij had een inhoud van 3000 bath.' (2 Kron. 4:5)

Voor de tempel van Salomo stond een groot koperen wasvat, genoemd de koperen zee. Zowel in 1 Koningen als in 2 Kronieken is daarvan een beschrijving gegeven. Wat schetst je verbazing als je dan leest dat volgens het ene bericht de inhoud 2000 bath en volgens het andere bericht 3000 bath is. Dat is nogal een verschil en hetzelfde woordgebruik en dezelfde woordvolgorde in beide zinnen verhoogt het schokeffect. Het is het zoveelste triomfantelijk voorbeeld van de tegenstrijdighedencatalogus van Kronieken. Ook in evangelische kring heeft deze catalogus grote indruk gemaakt. Zo sprak W.J. Ouweneel in 1987 nog van 'onnauwkeurigheden in de Bijbel' en 'discrepanties' en vatte ze samen als 'vermeende tegenstrijdigheden' (Het gezag van de Bijbel, Kok, Kampen, i.s.m. E.O., Hilversum. Deel 3 van: Theologische Verkenningen. p. 86).

Om maar meteen de zaak recht te zetten - dat is vlot gedaan - in 2 Kronieken 4:5 is een woord gebruikt dat ontbreekt in de paralleltekst: mŕcházik. Het betekent zoiets als 'omvattend' en dan voortdurend. Dat geeft in de zin: 'Hij had (blijvend) omvattend een inhoud van 3000 bath.' Hier wordt over het totaal inhoudelijk vermogen van de koperen zee gesproken, terwijl in de paraleltekst over de gebruikelijke inhoud van 2000 bath water wordt gesproken. Is de oplossing zo simpel? Ja, natuurlijk.

Al in targoem Jonathan (Aramese vertaling van het Oude Testament, ca. vijfde eeuw) wordt 2 Kron. 4:5 uitgebreid met 'hij bevatte drieduizend bath droog en tweeduizend bath vloeibaar'. Of wel: leeg was hij drieduizend bath en met water tweeduizend bath. In 1742 vermeldden Patrik, Polus en Wels dit al in hun nog steeds monumentale verklaring van de Heilige Schrift die ook in het Nederlands werd vertaald. Engelse uitleggers hebben deze uitleg ook in de vorige eeuw nog naar voren gebracht: Gill, Gaebelein e.a.. Dan rijst de vraag, hoe komt het dat deze eenvoudige, evidente uitleg nergens te vinden is in moderne Nederlandse bijbelverklaringen?

In recente Nederlandse verklaringen is er niets van dat al, niet in de KVK, COT of POT (de professionele afkortingen van deze verklaringen). In al deze verklaringen gaat het om een tegenstrijdigheid en daar valt niet aan te tornen. De ernstigste beschuldiging aan het adres van regeringsleiders is: u heeft informatie achtergehouden. Deze beschuldiging lijkt ook van toepassing op menig theoloog die met grote wetenschappelijke eruditie tegenstrijdigheden aanwijst in de Schrift zonder de moeite te nemen om te vermelden wat anderen voor hem daarover hebben gezegd.

Hoe die tegenstrijdigheden tussen Kronieken en Koningen er zijn gekomen? Twee mogelijkheden worden standaard genoemd:

• De kronist corrigeerde de Koningentekst om alles nog groter en mooier te maken.
• De kronist vergiste zich bij het overschrijven van de tekst van Koningen.

Men gaat hierbij continue uit van het eind in plaats van het begin. Kronieken zou veel later geschreven zijn dan Koningen en daarvan gebruik gemaakt hebben. Dit is een onbijbels denken. Men moet beginnen bij het begin. Koningen en Kronieken bevatten voortdurend berichten die ter plaatse zijn gemaakt. Parallelle berichten zijn vaak afkomstig van dezelfde schrijvers waardoor eenzelfde woordgebruik zichtbaar is. Zij werden geschreven onder de inspiratie van de Heilige Geest, of zo men wil onder de inspiratie van het moment. Men had daar zoveel profetisch ontzag voor dat ze later niet meer veranderd werden bij de teboekstelling. Er is daarom geen sprake van vergissingen en verfraaiingen uit later tijd. Sterker wie op zoek gaat naar de samenhang van de berichten in hun ontstaansfase onder de inspiratie van de Heilige Geest wordt niet teleurgesteld in de teksten. Dan blijkt dat Gods wijsheid zo groot is als de inhoud van de zee.

B.J.E. van Noort