Offerde Jefta zijn eigen dochter?

'Indien U de Ammonieten in mijn macht geeft, dan zal wat mij uit de deur van mijn huis tegemoet komt, wanneer ik behouden van de Ammonieten terugkeer, de HERE toebehoren, en ik zal het ten brandoffer brengen.' (Ri. 11:30-31)

Dit was de belofte die Jefta deed. Toen hij later zijn dochter als eerste uit zijn huis naar zich toe zag komen, heeft Jefta haar toen echt geofferd? Of is zij als dienares (celibatair) te werk gesteld bij de tabernakel?

Het is een oude middeleeuwse opvatting die meent dat het meisje werd geslachtofferd en die tot op vandaag nawerkt in de moderne bijbeluitleg. Er zijn veel evangelische geleerden die hiertegenin zijn gegaan. Het meisje is volgens hen niet geofferd omdat:

• Mensenoffers verboden waren in Israël.
• Jefta in het Nieuwe Testament als een geloofsheld naar voren wordt gebracht en niet als een primitieve barbaar. (Hebr. 11:32)
• Jefta heel goed wist wat Gods had geopenbaard in de woestijtijd. (Ri. 11:12-27)
• Het meisje beweende niet haar komende dood, maar haar kinderloosheid of ongehuwd zijn. (Ri. 11:37)
• De schrijver sluit zijn verhaal met de opmerking dat het meisje nooit omgang met een man heeft gehad en niet dat zij werd gedood.

Tegenwoordig wordt het oude standpunt dat het meisje werd gedood nog steeds verdedigd. Het woord 'brandoffer' in Jefta's gelofte zou hiervoor doorslaggevend zijn, ondanks alle valide argumenten hiervoor genoemd. (Zo bijvoorbeeld: C. Houtman en K. Spronk in: Jefta's dochter. Meinema, Zoetermeer, 1999.) Men houdt er dan geen rekening mee dat het Hebreeuwse woord 'en' met 'of' vertaald moet worden als het om een opsomming van mogelijkheden gaat. Bijvoorbeeld: deze man of zijn vrouw (Gen. 26:11), zijn vader of zijn moeder (Ex. 21:17), het mijne of het hunne (Jer. 44:28).

Er moet dus vertaald worden in Jefta's belofte: '... of ik zal het ten brandoffer brengen.' Dat oude exegeten dit niet gezien hebben, is misschien vergeeflijk, maar dat in deze tijd waarin de kennis van het Hebreeuws enorm is voortgeschreden zoiets nog gebeurt, is onbegrijpelijk.

In zijn belofte hield Jefta rekening met twee mogelijkheden. Er kon ten eerste een (slaaf of) slavin van hem door de deur naar buiten komen of ten tweede een dier. In het eerste geval kon hij de (slaaf of) slavin afstaan voor werk bij de tabernakel zoals er daarvan voorbeelden bestaan in het Oude Testament (Ex. 38:8, 1 Sam. 2: 22). In het geval er een dier naar buiten kwam, zou hij dat zeker offeren. Hij wilde een eersteling aan de HERE geven en bij 'de deur van zijn huis' moeten we denken aan de deur die toegang gaf tot de binnenplaats waaromheen de vertrekken van het huis gebouwd waren.

Conclusie: Aan de belofte van Jefta kan onmogelijk op literaire gronden de uitleg ontleend worden dat Jefta's dochter werd geslachtofferd.

B.J.E. van Noort